هر روز!
هر روز!

آیا خداوند انسانها را گمراه می کند ؟! آیا خداوند

آیا خداوند انسانها را گمراه می کند ؟! آیا خداوند

آیا خداوند انسانها را گمراه می کند ؟!
آیا خداوند انسانها را گمراه می کند ؟! : آیا خداوند انسانها را گمراه می کند ؟! : خدا بود و دیگر هیچ … ” یُضلّ الله مَن یَشاءُ و یَهدى مَن ‏یَشاءُ ؛ خداوند هر کسى را بخواهد گمراه و هر که را بخواهد هدایت مى کند .”1 با رجوع به قرآن و ارجاع آیات ‏به یکدیگر دو نوع هدایت به خداوند نسبت داده مى شود ؛ هدایت عمومى ، و هدایت پاداشى .‏ هدایت عمومى ، هدایت فراگیر و همگانى است که شامل همه ی انسان ها مى شود ؛ مانند قرآن ، که در ‏وصف آن آمده است ؛ « هُدىً لِلنّاسِ » ؛ هدایتی است برای مردم . هدایت عمومى ، هدایتى ابتدایى است ؛ کسى ‏که به هدایت ابتدایى پاسخ مثبت دهد و به سوی او بازگردد ” یَهدِى اِلَیه مَن أناب ” ،2 و به دنبال آن حرکت نماید ، به قرآن معتقد شود ” مَن یُؤمن بالله یَهدِ ‏قلبه “3 ، به حکم ‏آن آشنا گردد و در خدمت آن قرار گیرد و آن را اطاعت کند ، ” ان تُطیعوه تهتدوا ” ،4 از هدایت پاداشى ، بهره مى برد .‏ خداوند خود، در آیات قرآن در رابطه با هدایت پاداشی توضیح می دهد . وقتی می فرماید « یهدی من یشاء » برایش دلیل می آورد و مصادیقش را هم مشخص می نماید . بعنوان مثال ، می فرماید : “قُلْ إِنَّ اللَّهَ یُضِلُّ مَنْ یَشاءُ وَ یَهْدی إِلَیْهِ مَنْ أَناب ؛ خدا هر که را بخواهد گمراه مى‏کند. و هر که را به درگاه او روى کند ، هدایت مى‏کند .”5 یعنی کسی را هدایت می کند که بازگردد ، و کسی باز می گردد که هدایت اولیه را پذیرفته باشد . و یا می فرماید : ” إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ یَهْدیهِمْ رَبُّهُمْ بِإیمانِهِمْ تَجْری مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ فی‏ جَنَّاتِ النَّعیم ؛ آنان را که ایمان آورده‏اند و کارهاى شایسته انجام داده اند ، پروردگارشان به سبب ایمانشان به بهشت هایى پر نعمت که نهرهاى آب در زیر پایشان جارى است ، هدایت مى‏کند .”6 ” قَدْ جَاءَکُم مِّنَ اللَّهِ نُورٌ وَ کِتَابٌ مُّبِین ؛ یَهْدی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ یَهْدیهِمْ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقیم ؛ و از جانب خدا نور و کتابى صریح و آشکار بر شما نازل شده است تا خدا بدان هر کس را که در پى خشنودى اوست به راه‏هاى سلامت هدایت کند و به فرمان خود از تاریکى به روشناییشان ببرد و آنان را به راه راست هدایت کند .”7 اضلال در مورد خداوند اضلال و گمراه کردن خداوند برخلاف هدایت نمودن او به دو قسم تقسیم نمى شود ؛ بلکه براى اضلال بیش ‏از یک قسم نیست ، زیرا خداوند ـ معاذ الله ـ اضلال ابتدایى ندارد و کسى را در ابتدا گمراه نکرده و فریب ‏نمى دهد ، اضلال خداوند همواره کیفرى است و اضلال کیفرى ؛ شامل کسانى مى شود که على رغم هدایت ‏ابتدایى ، که شامل عقل ، فطرت و الهام از درون و وحى تشریعى و کتابهاى آسمانى ، رسالت و ‏امامت از بیرون ، دین را پشت سر گذارده و از نداى فطرت اعراض نموده و به طرف گناه حرکت مى نماید . یعنی پس از آنکه خودشان هدایت اولیه را نپذیرفتند و گمراه شدند ، دیگر به اجبار آنها را هدایت نمی کند و همین هدایت نکردن ، خود نوعی گمراهی است . منظور اینکه خداوند به اجبار مانع گناه کردن و گمراهی ایشان نمی شود . همچنین در آیات قرآن مصادیق کسانی که گمراه می شوند و هدایت نمی یابند، را هم مشخص می کند ؛ از جمله : وَ ما یُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفاسِقین ” 8 وَ اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمین ” 9 وَ أَنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرین ” 10 انتخاب راه خوب یا بد از اول در اختیار خود ما است ، هدایت و ضلالت در قرآن به معنى اجبار بر انتخاب راه درست یا غلط نیست ، بلکه به شهادت آیات متعددى از خود قرآن «هدایت» به معنى فراهم آوردن وسائل سعادت و «اضلال» به معنى از بین بردن زمینه هاى مساعد است ، فاقد اینکه جنبه اجبارى به خود بگیرد. و این فراهم ساختن اسباب «توفیق» یا بر هم زدن اسباب «سلب توفیق»نتیجه اعمال خود انسانها است که این امور را در پى دارد، پس اگر خدا به کسانى توفیق هدایت مى دهد و یا از کسانى توفیق را سلب مى کند ، نتیجه مستقیم اعمال خود آنها است بنابراین همانگونه که مشاهده شد از اینگونه آیات نمی توان مفهوم جبر را برداشت کرد! مخصوصاً در سوره نحل که نیز می فرماید : از هر آنچه عمل می کنید ، بازخواست می شوید . ‏خداوند سبحان به انسان خاطى و گناهکار ابتدا فرصت توبه و انابه و بازگشت را اعطا مى کند و اگر او از این ‏مهلت نیز استفاده نکند ، به اضلال الهى گرفتار مى گردد .‏ آیات بسیارى از قرآن کریم ناظر به این مطلب است که اگر کسى ایمان بیاورد و مقدارى بر آنچه ایمان ‏آورده ، عمل نماید ، قلب او به آسانى به طرف خیر حرکت مى کند و معارف دینى را نیک مى فهمد . ‏خداوند گرایش ، علاقه ، انس ، اسباب و وسایل ، دوست خوب ، استاد خوب ، شاگرد خوب و شرایط مناسب ‏را به فاسق اعطا نمى کند و امکان بهره ورى از این امور را از او سلب مى نماید و او را به حال خود رها مى کند ‏و به این ترتیب هواهاى نفسانى بر او چیره شده و زمام زندگانى او را به دست گرفته و در اختیار شیطان قرار ‏مى دهد . او دررحمت خود را بر انسان گمراه مى بندد . و در سوره مبارکه فاطر به این حقیقت اشاره شده ‏است که: ” مَا یَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلَا مُمْسِکَ لَهَا وَمَا یُمْسِکْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِن بَعْدِهِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ ” . 11 آنچه را که خداوند از رحمت بر بندگان خود بگشاید بازدارنده اى براى آن نیست و آنچه را او باز دارد ، ‏گشاینده اى ندارد و خداوند شکست ناپذیر و حکیم است . تأثیر متقابل ایمان وعمل آدمی ز خودی تا خدا همیشه اعمال و کردار انسان ، نتائج و ثمرات و بازتاب خاصى دارد ، از جمله اینکه اگر عمل نیک باشد، نتیجه آن ، روشن بینى و توفی

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید