مسیر سبز
مسیر سبز

اصفهان؛ شهر مسجدهای قدیمی روزنامه هفت صبح:

اصفهان؛ شهر مسجدهای قدیمی 
 
 
 روزنامه هفت صبح:

اصفهان؛ شهر مسجدهای قدیمی


روزنامه هفت صبح: اصفهان شهری قدیمی ‌با مساجد زیباست.این شهر دارای دو مسجد تاریخی است که در فهرست آثار جهانی به ثبت رسیده، یکی مسجد امام و دیگری مسجد جامع عتیق.

اگر در محله‌های قدیمی ‌شهر اصفهان راه بروید، در هر کوچه و برزن می‌توانید مسجدی تاریخی را ببینید که گاه عمرشان به قرون اولیه اسلام می‌رسد اما بیشتر این مساجد از دوران صفویه به جای مانده‌اند به همین دلیل شاید بتوان اصفهان را غیر از قطب گردشگری تاریخی به نوعی یکی از قطب‌های مهم گردشگری زیارتی هم نام برد، برای هر گردشگری شیرین است که نمازش را در مسجدی تاریخی اقامه کند، مسجدی که می‌داند مردم از صدها سال پیش در آن نماز می‌خواندند و هر سجاده‌اش یادگار ایرانیان گذشته است.

 مسجدی جهانی

به جرأت مي‌توان گفت كه مسجد جامع عتيق اصفهان با آن شاخصه‌هاي منحصر به‌فردش، موزه اي براي معمارى ايران است؛ آلبومى از هنر معمارى ايرانى ـ اسلامي. این مسجد را می‌توان نگین مساجد اصفهان نامید.این مسجد کمتر مورد توجه گردشگران بوده و به همین دلیل آن را مفصل‌تر معرفی می‌کنیم.



مسجد جامع اصفهان خرقه‌اى است هزارگون به ارث رسيده از گذشتگان که در طول 12 قرن هر وارثى نقشى بر اندام آن انداخته، از معمارى ساده آن در قرن دوم هجري قمري گرفته تا آجرکارى‌هاى سلجوقى و نقوش کاشى‌کارى صفوى همه و همه اين مسجد قديمي ‌در جهان اسلام را واجد شرايط براي ثبت جهاني در يونسكو كرده است.

کاوش‌ها روشن ساخته‌اند که این مسجد روی آثار صدر اسلام و پیش از آن بنیان نهاده شده كه البته ابعاد آن محدود و در جهت قبله با مشكلاتي مواجه بوده است.

طرح نخستین مسجد به گونه بومسلمی (شبستان ستوندار) بوده که در سال ۱۵۶ هجری ساخته شده و کاوش‌ها،موقعیت آن را روشن ساخته‌اند. محراب و بخش بزرگی از دیوار سوی قبله مسجد کهن با گچبری ناب و بی‌همتا در زیر کف شبستان جنوبی مسجد کنونی یافت شده است. سوی قبله مسجد کهن با سوی قبله کنونی ۲۰ تا ۳۰ درجه اختلاف دارد.

در اوايل قرن سوم هجري قمري، اين مسجد کهن ویران شده و بر ویرانه‌های آن مسجدی بزرگ‌تر نزدیک به ده جریب ساخته شده است که طرح شبستان ستوندار آن با میانسرایی در میان و شبستان‌هایی پیرامون آنکه بخش جنوبی با شش دهانه، شمالی با چهار دهانه و شرقی و غربی با دو دهانه ساخته شده بوده است.



در سده چهارم در روزگار آل بویه بخش‌هايي به ساختمان مسجد اضافه شد؛ بدین‌گونه که یک دهانه به شبستان‌ها با کوچک‌تر کردن میانسرا افزوده شد،ستون‌های نما دارای آجر‌کاری شد اما در سده پنجم و ششم (پس از آتش‌سوزي سال 515 هجري قمري )دگرگونی‌های بنیادی در معماری مسجد رخ داد و مسجد به چهار ایوانی تبدیل شد.

بايد گفت كه مسجد جامع اصفهان از مساجدى است که محراب‌هاى متعددى دارد .بلند آوازه‌ترين محراب آن در ضلع شمالى ايوان غربى آن در شبستانى که به وسيله اولجايتو فرمانرواى ايلخانى ساخته شد قرار دارد. اين محراب نمونه نفيسى از تزئين گچبرى است و در دو سوى تورفتگى تاق‌دار آن دو ستون کوچک تعبيه شده و کمان نوک تيزى بالاى آنها را به هم متصل مى‌کند .

همچنين مسجد جامع عتيق اصفهان در فهرست آثار جهاني یونسکو قرار گرفت.این مسجد در سی و ششمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر«سن پترزبورگ» روسیه توانست صفت جهانی شدن را از آن خود کند.



مجموعه آثار به جاي مانده از اين مسجد، کاشيکاري منقش به اشعار نظامي‌، کاشيکاري معرق کتيبه به خـط آرامي‌پيش از اسلام، گچبري از دوران ساساني، انواع سفال و شيشه با رنگ‌هاي آبي، زرد و قرمز با روکش طلا متاثر از هنر ساساني است .

در مدت 25 سال کاوش‌هاي باستان‌شناسي در محـدوده اين بنا تاکنون بيش از 10 هزار قطعه انواع شيشه، 500 قطعه گچبري، 200 نقاشي ديواري و پنج هزار قطعه انواع سفال از حفاري‌هاي اين مسجد به دست آمده است.

این مسجد در سال 1310 با شماره 95 در فهرست آثار ملی ایران جای گرفت.علاقه‌مندان به تماشای این مسجد نیز می‌توانند به میدان قیام، سبزه میدان، خیابان ‌هارونیه مراجعه کنند.


 مسجد شیخ لطف‌الله

مسجد شیخ لطف‌الله از شاهکارهای معماری و کاشیکاری قرن یازدهم است و به فرمان شاه عباس اول در مدت 18 سال بنا شده است . سر در معرق این مسجد تا پایان سال 1011 ساخته شده و اتمام ساختمان و تزئینات آن در سال 1028 قمری پایان یافت.



کتیبه سر در آن به خط ثلث علیرضا عباسی دز سال 1012 قمری است و معمار و بنای مسجد، استاد محمد رضا اصفهانی بوده است که نام او در داخل محراب مسجد در دو لوحه کوچک آورده شده است.شیخ لطف‌الله از علمای بزرگ شیعه از مردم میس و از قراء جبل عامل؛ لبنان امروزی بوده است که به دعوت شاه عباس اول، اصفهان را محل اقامت خود قرار داد.



به منظور تجلیل از او این مسجد برای تدریس و نمازگزاری وی اختصاص داده شد و وجه تسمیه مسجد مزبور به نام شیخ لطف‌الله از همین جهت است. شیخ لطف‌الله شش سال قبل از در‌گذشت شاه عباس اول وفات یافت.



محراب مسجد شیخ لطف الله از شاهکارهاى بى‌نظیر هنر معمارى و از زیباترین محراب‌های است که در مساجد دیگر اصفهان مى‏توان مشاهده کرد.

این محراب با کاشی‌کارى معرق و مقرنس‌هاى بسیار دلپذیر تزئین شده است.



درون محراب دو لوح وجود دارد. در اطراف محراب کتیبه‏هایى به خط علیرضا عباسى و خطاط دیگرى که باقر نام داشته است، دیده مى‏شود.این مسجد هم در میدان نقش جهان ضلع شرقی قرار دارد.





 تنها مسجد غيرمتقارن دنيا

مسجد امام، تنها مسجد در دنياست كه در تمام اجزايش هيچ‌گونه تقارن و همانندي به چشم نمي‌خورد؛این مسجد در ضلع جنوبی ميدان نقش جهان اصفهان واقع است و در زمان صفويان

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید