هر روز!
هر روز!

تبدیل عشق رمانتیک به عشق سیال : تبدیل عشق رمانتیک

تبدیل عشق رمانتیک به عشق سیال : تبدیل عشق رمانتیک

تبدیل عشق رمانتیک به عشق سیال
: تبدیل عشق رمانتیک به عشق سیال
تبدیل عشق رمانتیک به عشق سیال

به گزارش : در باورهای سنتی ما مهریه سابقه بسیار طولانی دارد و به سال های دور برمی گردد
 
مهریه حق زن است؛ این جمله ای است که همیشه می شنویم و البته خیلی ها آن را چندان جدی نمی گیرند و ضرب المثل رایج کی داده و کی گرفته را برای این حق به کار می برند. اما برای بسیاری هم این تلقی وجود ندارد؛ آنهایی که مهریه را تضمین دوام و بقای زندگی زناشویی می پندارند و تا می توانند آن را سنگین می گیرند. درحالی که قانون می گوید زوجه هر زمانی که بخواهد می تواند مهریه اش را از زوج طلب کند، اما بحث زمانی جدی می شود که زن و شوهر در زندگی مشترک ساز ناسازگاری بنوازند. اینجاست که معمولا زن به دنبال وصول مهریه به عنوان حق می رود و مرد به دنبال تقسیط یا نپرداختن آن. در گفت وگوی پیش رو که با دکتر لبیبی، مدرس دانشگاه در حوزه علوم اجتماعی داشته ایم، تلاش شده تا خواستگاه مهریه از منظر اجتماعی بررسی شود؛ این که در شرایط متفاوت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه ما، مهریه چه جایگاهی داشته و دارد. به طور کلی به نظر شما خاستگاه مهریه در میان اقشار جامعه ما به چه صورت است؟ مهریه را از دو منظر باید بررسی کرد، یک بعد دینی است و یک بعد سنتی و ملی. در این راستا یک نگاه دینی به مهریه وجود دارد که در آن به سبک بودن مهریه تأکید شده است و الگوهای دینی هم در این زمینه معرفی می شوند؛ مثلا گفته می شود حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) برای ازدواج مهریه بسیار کمی درنظر گرفته بودند. به مرور زمان حتی در ادبیات دینی ما نیز واژه مهریه به کلی نهادینه شده است کما این که واژه های دیگری مثل شیربهاء هم داشتیم به معنای خدماتی و کمکی که مرد برای عروس و خانواده عروس درنظر می گیرد. با این حال در باورهای سنتی ما مهریه سابقه بسیار طولانی دارد و به سال های دور برمی گردد؛ به طورکلی می توان گفت بار معنایی که از این واژه به دست آمده در دوره های مختلف متفاوت بوده، یعنی در هر دوره ای نگاه خاصی به مهریه ایجاد شده است. در یک دوره بحث بر این بوده که مهریه عاملی تضمینی برای بقای ازدواج است و اگر مهریه نباشد، مرد هر لحظه ای که اراده کند می تواند همسرش را طلاق دهد، ولی وجود مهریه می تواند مانع شود؛ با این استدلال که اگر یک تضمین مالی سنگینی در میان باشد، مرد به راحتی نمی تواند از زن جدا شود، حتی اگر هم نتواند از جدایی جلوگیری کند دست کم روند آن را کند می کند. به بیان دیگر مهریه به این تعبیر می تواند دست اندازی جلوی روند طلاق باشد با این امید که در این بین دو نفر در تصمیم خود تجدیدنظر کنند و کنار هم بمانند. فلسفه مهریه در موارد اولیه این بوده که این استحکام را به وجود آورد. میزان مهریه در دوره های مختلف متفاوت بوده است؛ گرایش به مهریه کم یا زیاد به واسطه چه تحولات فردی و اجتماعی می تواند باشد؟ بله؛ در مورد نوع مهریه هم تفاوت هایی وجود دارد. اگر به سال های دور نگاه کنیم مهریه بیشتر به سوی املاک و زمین و بعدها طلا می رفت، چون می گفتند ارزش پول در طول زمان تغییر می کند. مثلا در دوره قاجار اغلب سندهای ازدواج به این صورت بود که بخشی از زمین یا ملک را بابت مهریه به زن می دادند. اما بعد از یک دوره ای مهریه حالت فرم پیدا کرد؛ یعنی از یک تضمین به یک استایل و شکل تصنعی تبدیل شد. به بیان دیگر یعنی چیزی که معنای واقعی نداشت و فقط نوشته می شد. اتفاقا این دوران بسیار طولانی هم بود. فردی که تمکن مالی هم نداشت می آمد مبلغ زیادی را به عنوان مهریه تعیین می کرد. همچنین این تصور بین عامه مردم ایجاد شده بود که مهریه را کی داده و کی گرفته و ما فقط یک چیزی می نویسیم. اتفاقی که در این دوره افتاد این بود که مهریه جایگاه و موقعیت دختر را تعیین می کرد. معنای ضمنی و پنهانی داشت که مثلا اگر دختری مهریه بالایی دارد از خانواده متشخصی و دارای ویژگی های خاصی است. جالب این بود که افراد خودشان را به واسطه مهریه مقایسه می کردند. دختری که در شرایط خاصی بود و امتیازات ویژه ای داشت می دانست که باید مهریه بالایی درخواست کند. اما کسی که از خانواده عادی بود می دانست که باید با مهریه پایین کنار بیاید. در این دوران مهریه تبدیل شده بود به یک نگاه مالی که یک وجهه اجتماعی در آن نهفته بود تا به تعبیر بوردیو، یک پرستیژ و تمایز به وجود بیاورد. افراد خود را نسبت به این مسأله از هم جدا می کردند. به مرور زمان تحولات طی شد تا به شرایط امروز جامعه رسیدیم. در این بین بعد از دوره ای در جامعه احساس شد که مهریه نمی تواند تضمین کننده زندگی دایمی پایدار باشد، بلکه می تواند عامل شکاف هم باشد، بنابراین دیدگاه های مخالف می گفتند عکس این قضیه را در جامعه در پیش بگیریم، یعنی از همان ابتدا آن قدر مهریه را سبک بگیریم که این فرهنگ که ازدواج خرید و فروش نیست را در جامعه رواج دهیم. بر اساس این باور ازدواج پیوند قلب و روح دو نفری است که در کنار هم زندگی می کنند و نه معامله مالی؛ پس معنایی ندارد که عدد و رقم برای مهریه تعیین شود. در دوره ای این فرهنگ بسیار باب شده بود؛ به ویژه در اوایل انقلاب که واقعا یک تحولی دیده می شد. مثلا می گفتند مهریه این خانم یک شاخه گل است یا جلد قرآن؛ حالتی از عشق رمانتیک که دیگر مفاهیم مالی در آن جایی ندارد و صداقت جای این تفکرات را گرفته است. آن دوران را هم طی کردیم تا به وضع فعلی جامعه رسیدیم. رفته رفته عشق رمانتیک در خانواده ها رنگ باخت؛ چون احساس کردند که طلاق در جامعه به واسطه همین پایین بودن مهریه درحال افزایش است و این می تواند باعث سستی ازدواج شود. پس دوباره مهریه به یک عامل پررنگ در خانواده ها جای گرفت، حتی الان ما یک بازگشت به سده قبل را شاهد هستیم که حتی از مبلغ مادی هم در مواردی به طلا و املاک و زمین تبدیل شده است.
&

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید