بهترین زندگی
بهترین زندگی

تربیت صحیح کودک، تنبیه نباشه که نمیشه! اصلاح رفتارهای نادرست

تربیت صحیح کودک، تنبیه نباشه که نمیشه!
اصلاح رفتارهای نادرست کودکی که پرخاشگر است، کلمه‌های زشت به زبان می‌آورد، در برخورد با هم سن و سال‌هایش قلدری می‌کند و تکالیفش را انجام نمی‌دهد، نگرانی و دغدغه بسیاری از والدین است؛ پدر و مادرهایی که نمی‌دانند با عزیزدردانه‌ای که رفتار درستی ندارد، چطور برخورد کنند. روش‌های اصولی تنبیه همین جا به کمک خانواده‌ها می‌آید. همین جاست که محروم کردن موقت کودکان از امکاناتی که استفاده می‌کنند، به آنها می‌آموزد چطور باید رفتار کنند. دکتر علیرضا شوقی، روان‌شناس و استاد دانشگاه می‌گوید: محروم کردن، یکی از بهترین روش‌های تنبیهی است که می‌تواند به اصلاح رفتار نادرست منجر شود. البته پدر و مادر‌ها باید دقت کنند، این محرومیت طوری باشد که کودک واقعا احساس کند، چیز باارزشی را از دست داده است.
این روان‌شناس ادامه می‌دهد: باید دقت شود که همزمان با اجرای محرومیت، دلایل محرومیت هم به وضوح توضیح داده شود. کودک باید نسبت به عمل نادرستی که انجام داده و منجر به این تصمیم شده، آگاه شود.
نکته مهم بعدی به عقیده این استاد دانشگاه، پایبندی پدر و مادر به یک رویه مشترک در تنبیه است. شوقی با اشاره به این موضوع می‌گوید: والدین هر دو باید از یک روش تنبیهی پیروی کنند و این طور نباشد که ناقض محرومیت‌های همدیگر باشند یا هر کدام سعی کنند به شیوه خودشان مشکل را حل کنند.
سرگشتگی، سرنوشتی است که با اتخاذ روش‌های تربیتی متفاوت در خانواده‌ها دامن کودکان را می‌گیرد؛ موضوعی که شوقی با تاکید برآن می‌گوید: نکته مهم اینجاست که تنبیه از کودکان رفع مسئولیت نمی‌کند، یعنی آنها همچنان در قبال کاری که انجام نداده‌اند و در قبال رفتار نامناسبی که نشان داده‌اند و کم‌کاری‌هایشان، مسئول هستند. در نتیجه باید پدر و مادر از آنها بخواهند تا به اصلاح عمل خطایی که انجام داده‌اند، بپردازند.
شوقی از این کار با اصطلاح جبران اشتباه نام می‌برد و می‌گوید: اینجاست که کودک مسئولیت‌پذیری را یاد می‌گیرد. اگر کودکی بموقع تنبیه نشود، اولین مشکلی که در شخصیت او به وجود می‌آید، این است که در بزرگسالی هم کمتر در قبال اشتباهاتی که انجام خواهد داد، مسئولیت‌پذیر خواهد بود.
این روان‌شناس با اشاره به خصوصیات تک‌فرزندها می‌گوید: تک‌فرزندها نسبت به کودکان دیگر، درونگراتر هستند و به همین دلیل، تمایل چندانی برای ابراز احساسات ندارند. آنها به تنهایی سعی در حل مشکلاتشان دارند. همین طور، از نظر روحی حساس‌تر هستند و با کوچک‌ترین عامل خارجی احساس رنجش می‌کنند. حالا اگر پدر و مادرها در تربیت آنها تنها از روش‌های تشویقی استفاده کنند و عنصر تنبیه را بندرت به کار گیرند، آنها را برای ورود به جامعه آماده نکرده‌اند، چراکه در جامعه تنبیه و تشویق کنار هم قرار دارد و کودکی که تنبیه نشده، با اولین تجربه تنبیه، ‌روحیه‌ای شکننده پیدا خواهد کرد؛ اتفاقی که در صورت تکرار حتی می‌تواند مانع حضور او در اجتماع و به وجود آمدن زمینه‌های افسردگی در او شود. نسبت تنبیه به تشویق؛ 20 به 80
درباره تنبیه کودکان باید و نباید‌های زیادی وجود دارد و با این حال همه بر ضرورت وجود این دو عنصر تربیتی کنار هم و در جریان رشد کودکان تاکید می‌کنند. این موضوع را سارا گلستانی، مشاوره خانواده نیز تایید کرده و می‌گوید: تشویق و تنبیه، اصطلاحاتی هستند که در روان‌شناسی یادگیری و فرزندپروری، درست همان جایی که ما می‌خواهیم چیزی به فرزندمان یا هر موجود زنده دیگر یاد بدهیم، استفاده می‌شوند. در حقیقت، از طریق تنبیه و تشویق می‌توان این یادگیری را ایجاد یا تثبیت کرد.
گلستانی توضیح می‌دهد: در مفهوم تشویق به ازای انجام رفتاری که قصد یادگیری‌اش وجود دارد، به ارائه یک تقویت‌کننده می‌پردازیم تا تمایل درونی برای انجام آن رفتار به وجود بیاید. در نتیجه با کمک تشویق، زمینه تکرار یک رفتار را بعد از یادگیری اولیه فراهم می‌کنیم، اما تنبیه وقتی مفهوم پیدا می‌کند که ما از تشویق به اندازه کافی استفاده کرده و نتیجه نگرفته‌ایم یعنی یادگیری انجام یا تثبیت نشده است. همین جاست که برای به وجود آمدن یادگیری یا تقویت رفتاری که مورد نظر ماست یا توقف رفتارهای مزاحم، از تنبیه استفاده می‌کنیم.
این مشاور خانواده با اشاره به این که در فرآیند تنبیه باید کودک را محروم کرد، می‌گوید: اینجا باید یک عامل خوشایند و دوست‌داشتنی را که حتی می‌تواند حکم جایزه را داشته باشد، ‌به ازای هر بار نشان دادن رفتار نامطلوب از کودک دریغ کرد. البته باید دقت کنیم که این عامل، نباید جزو نیازهای اولیه کودک باشد و در حقیقت باید علاوه بر این نیازها موجب خوشحالی او شود یعنی ما از خوراک، پوشاک، خواب و محبت پدر و مادری نمی‌توانیم فرزندمان را محروم کنیم، چراکه اینها همگی جزو نیازهای اولیه او هستند.
گلستانی ادامه می‌دهد: در فرآیند به‌کارگیری تنبیه باید به این نکته دقت کنیم که درباره چه موجودی صحبت می‌کنیم و با در نظر گرفتن ویژگی‌های این موجود، نوع تنبیه را مشخص کنیم. اینجا چون تاکید موضوع بر کودک انسان است و مراحل رشد کودک انسان نیز مشخص است، می‌توانیم تشخیص دهیم که در سنین مختلف، انتظار انجام چه کارها و رفتارهایی را از کودک می‌توان داشت. بنابراین، اولین نکته در ارائه تنبیه و همین طور تشویق، در نظر گرفتن گروه سنی‌ای است که کودک در آن قرار گرفته، چراکه باید متناسب با این گروه سنی تشویق و تنبیه را ارائه کرد.
به گفته این مشاور خانواده، گام اول این است که ما از طریق تشویق و تنبیه، این آگاهی را به کودکانمان بدهیم که از آنها چه رفتاری انتظار داریم و بعد از دادن آگاهی و اطمینان از این که کودک ما می‌داند چه رفتاری درست است، می‌توانیم تنبیه را آرام آرام و در صورت نیاز به این پروسه وارد کنیم.
گلستانی می‌افزاید: تنبیه و تشویق با این که دو عنصر تربیتی هستند، اما به یک میزان استفاده نمی‌شوند و به طور اصولی باید در جریان تربیت

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید