بهترین زندگی
بهترین زندگی

سقط قانونی جنین، مسئله بسیار مهم اجتماعی سازمان پزشکی قانونی

سقط قانونی جنین، مسئله بسیار مهم اجتماعی
سازمان پزشکی قانونی کشور در سال 1384 موارد سقط درمانی را در قالب 51 مورد اعلام نمود. از این موارد 29 مورد مربوط به ناهنجاری‌های جنینی است و 22 مورد نیز مربوط به بیماری‌های مادر است. برخی از صاحب نظران بر این باورند که با تصویب قانون مزبور و برشمردن 51 مورد بیماری، آمارها بیانگر آنست که در بارداری ناخواسته یا ناشی از اعمال نامشروع و یا تجاوز به عنف و همچنین موارد دیگری که به دلایل اقتصادی و بعضاً اجتماعی روی می‌دهد و مقنن آن‌ها پیش بینی ننموده است و ورود نکرده است و به طبع اجازه سقط درمانی داده نمی‌شود، بانوان خود به سقط‌های ناسالم و غیر بهداشتی دست می‌زنند و بسیاری از آن‌ها جان خود را از دست می‌دهند. عدم کفایت مراقبت‌های پس از عمل و فقدان داروهای لازم و تجهیزات اورژانسی و ... موجب فوت بسیاری از آن‌ها می‌گردد.

امروزه سقط جنین یکی از مسائل بسیار مهم اجتماعی و حقوقی مورد بحث در تمام جوامع است و بیشتر برای کنترل جمعیت و مصالح دولت‌ها و محدودیت منابع از این حربه استفاده می‌شود و توسط مادر، والدین، پزشکان و اشخاص فاقد صلاحیت، بصورت جنایی (عمدی)، ضربه ای (شبه عمد و خطای محض) و درمانی (پزشکی) انجام گرفته است. البته لازم به ذکر است، در برخی مواقع که ضرورتی معقول، موجه و شرعی وجود داشته باشد- مانند آنچه در فقه امامیه مورد تصریح قرار گرفته است و بررسی خواهد شد- ناگزیر باید جنین را سقط نمود؛ در اصطلاح چنین اقدامی را سقط درمانی یا به عبارت صحیح تر سقط پزشکی می‌نامند.
به منظور تبیین و بررسی سقط درمانی، در بدو امر لازم است که به مفهوم سقط جنین، حمل و سپس تبیین سقط درمانی (پزشکی) بپردازیم. واژه‌های سقط و جنین، هر دو ریشه عربی داشته و مانند سایر لغات از عربی به فارسی راه یافته است. سقط از مصدر عربی سقوط مأخوذ است و سقوط به معنای وقوع، افتادن و ریزش آمده است. جنین نیز از اجتنان است و به معنای پوشش و اختفاء است و کودک در رحم نیز خواه دختر یا پسر باشد، جنین می‌نامند.۱

هم چنین واژه حمل نسبت به جنین دارای معنای اخصی است؛ چرا که اصولاً، حمل مرحله ای از رشد و نمو جنین است که از نظر انسان کامل فرض کردن جنین، تکامل بیشتری در آن مشاهده می‌شود و اغلب، دارای آثار حیات است.۲

از منظر فقه امامیه نیز جنین موجودی محترم است و سقط آن، جز مواردی که به عنوان ثانوی، سقط مجاز شناخته شده است، در هر مرحله ای که باشد، به استناد کتاب، سنت، عقل و اجماع، حرام و نامشروع است. امامیه برای بذری که انسان از آن پدید می‌آید، پیش از آنکه در رحم قرار گیرد، عوض مالی (ارش) تعیین نموده است و سپس در تعیین این عوض مالی، بر حسب مراحل رشد و نمو جنین در شکم مادر، درجه به درجه پیش رفته است.۳

آنچه در تعریف "سقط جنین" در کتب و دیدگاه‌های صاحب نظران به چشم می‌خورد، نشان از اختلاف نظر در شناسایی مفهوم سقط جنین دارد. با این حال می‌توان چنین مفهومی را برای سقط جنین بیان نمود: «هر گونه اعمال مجرمانه ای است که موجب توقف دوران تکاملی جنین و اخراج قبل از موعد طبیعی خواهد شد.»۴

هم چنین تعریف دیگری از سقط جنین نیز ارائه گردیده که عبارتست از: «سقط جنین یا سقط حمل عبارتست از: اخراج عمدی قبل از موعد جنین یا حمل به نحوی که زنده یا قابل زیستن نباشد و یا منقطع ساختن دوران طبیعی بارداری. »۵

در اصطلاح سازمان پزشکی قانونی نیز سقط جنین عبارت از «ختم حاملگی قبل از آنکه جنین قابلیت زندگی مستقل پیدا کرده باشد. «که معمولاً تا هفته بیستم حاملگی قابل تحقق است. البته برخی صاحب نظران تا هفته 24 بارداری را ملاک سقط جنین قرار داده‌اند و پس از آن را تحت عنوان زایمان زود رس بررسی می‌کنند. به هر حال فارغ از هر گونه اختلاف پیرامون تعریف مفهوم سقط جنین و مدت زمان آن در حال حاضر سقط جنین‌های قانونی و غیر قانونی بسیاری در روز انجام می‌گیرد. در کشور ما سقط جنین با شرایط خاصی به منظور درمان مجاز گردیده است. در ادامه به منظور بررسی سقط درمانی و قانون آن (مصوب 1384) به مفهوم شناسی سقط درمانی (پزشکی) می‌پردازیم.

تبیین مفهوم سقط درمانی:
سقط درمانی به قطع حاملگی قبل از قابلیت حیات جنین، به منظور حفظ حیات مادر یا به دلیل بیماری‌های جنین اطلاق می‌گردد. البته لازم به ذکر است که مهم نیست در عالم واقع عمل سقط جنین در نجات جان مادر مؤثر افتد؛ بلکه قصد و نیت کادر درمان و بهره گیری از تمام تخصص خود در این راستا ضروری است.
بعلاوه سقط درمانی به معنای واقعی کلمه درمان تلقی نمی‌گردد، زیرا از سقط جنین به عنوان درمان استفاده نمی‌شود. به عبارت دیگر؛ اصطلاح مزبور در قانون و پزشکی شیوه ای از درمان تلقی نمی‌گردد و کسی را درمان نمی‌نماید. اگر جنین ناقص الخلقه یا عقب افتاده باشد از متولد شدنش جلوگیری می‌کنند و یا پیشگیری از خطر جانی مادر است.

بنابراین سقط درمانی در مقابل اصطلاح سقط جنایی به کار می‌رود و شایسته است به جای اصطلاح سقط درمانی از اصطلاح سقط پزشکی استفاده شود.
سازمان پزشکی قانونی کشور در سال 1384 در راستای نیازهای موجود در اجتماع و لزوم انجام سقط در برخی موارد و با عنایت به موازین اسلامی و رعایت اصول اخلاقی، در مورد جنین‌های دچار نقایص ژنتیکی و مادران باردار بیماری که در اثر انجام سقط‌های جنایی به روش‌های مختلف فوت می‌کردند، اقدامی مؤثر و سازنده انجام داد و طی آن موارد سقط درمانی را در قالب 51 مورد اعلام نمود. از این موارد 29 مورد مربوط به ناهنجاری‌های جنینی است و 22 مورد نیز مربوط به بیماری‌های مادر است.

برخی از صاحب نظران بر این باورند که با تصویب قانون مزبور و برشمردن 51 مورد بیماری، آمارها بیانگر آنست که در بارداری ناخواسته یا ناشی از اعمال نامشروع و یا تجاوز به عنف و همچنین موارد دیگری که به دلایل اقتصادی و بعضاً اجتماعی روی می‌دهد و مقنن آن‌ها پیش بینی ننموده ا

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید