هر روز!
هر روز!

معماری خانه های قدیمی در سبک زندگی ایرانی : معماری

معماری خانه های قدیمی در سبک زندگی ایرانی : معماری

معماری خانه های قدیمی در سبک زندگی ایرانی
: معماری خانه های قدیمی در سبک زندگی ایرانی
 
نقشه، مصالح، المان ها، هویت عناصر، طراحی و سبک زندگی مردم هر استان در این خانه ها پرداخته شده و ضمن توصیف و تشریح ویژگی های خانه های تاریخی و معماری ایرانی- اسلامی با مسئولان مرتبط، اهل فن، اساتید دانشگاه، پژوهشگران حوزه معماری و شهرسازی و معماران نیز صحبت شده هست.
 
 
به گزارش : قدیم ها سبک زندگی مردم بر تمام جوانب زیستی شان تأثیر می گذاشت مثل معماری و خانه سازی که در آن حریم ها رعایت می شد و اهل خانه آرامشی داشتند که در خانه های امروز اثری از آن نیست.
 
خانه های قدیمی و معماری بومی و اصیل بخشی از حافظه تاریخی یک شهرند. آن وقت ها که هنوز مردمان شهر در آهن و فولاد محصور نشده بودند، با خاک و سنگ، آب و آفتاب در بستر آگاهی و تجربه های دیرین، فضاهایی را سامان دادند که امروزه یادگارهای آن جزو میراث فرهنگی ما و آیندگان سرزمین هست.
 
با گذشت زمان ساختار معماری در محیط جغرافیایی استان ها تغییر کرده هست درصورتی که سبک معماری بومی، اصیل و تاریخی خاص هر استان بر زمینه اقلیم، مصالح بومی، فرهنگ و سبک زندگی مردم هر استان طراحی می شده هست.
 

 
در این گزارش به نقشه، مصالح، المان ها، هویت عناصر، طراحی و سبک زندگی مردم هر استان در این خانه ها پرداخته شده و ضمن توصیف و تشریح ویژگی های خانه های تاریخی و معماری ایرانی- اسلامی با مسئولان مرتبط، اهل فن، اساتید دانشگاه، پژوهشگران حوزه معماری و شهرسازی و معماران نیز صحبت شده هست.
 
در این گزارش به سراغ معماری اصیل استان فارس و شهر شیراز رفته ایم، جایی که پیش از این حوض و شمعدانی و نماهای آجری ساده منادی سبک معماری اصیل این منطقه بوده هست.
 
یک درِ فیروزه ای یا قهوه ای سوخته با کلون های مجزا برای مردها و زن ها و دو پیر نشین در اطراف در، اجزایی میباشند که مشخصه یک خانه با معماری ایرانی را تداعی میکند.
 
خانه هایی که به جای آیفون تصویری دو کلون مختص مردها و زن ها داشت تا با این روش مشخص شود چه کسی پشت در قرار دارد.
 

 
در تعریف خانه آمده هست: «آنجایی که آدمی در آن سکنی می گزیند» و برای آن مترادف هایی مثل سرا و یا خانه نیز دیده شده هست. قدیم ها «خانه» برای ایرانی ها مطابق با آداب، رسوم، فرهنگ و نوع زندگی کردنشان ساخته می شد، خصوصیت ها و عناصری که به خانه روح می بخشید، آرامش می داد و اهالی خانه در آن آسایش و شادابی داشتند.
در شیراز نیز مثل سایر نقاط  ایران مردم برای خانه هایشان عناصری به کار می بستند که مطابق با طرز زندگی شان باشد.
 
در شیراز خانه ها معماری و ویژگی های خاص خود را داشتند مثل این که نمای بیرونی خانه ها آجری و ساده هست و تنها بخش تزئینی نمای بیرون سردرهاست. و یا این که حیاط ها در حدود یک متر از سطح زمین پایین ترند که دلیل های گوناگونی مثل بهره گیری از تعدیل حرارت زمین، استحکام در مقابل زلزله، بهره گیری از خاک زمین برای تولید وساز خانه و دسترسی آسان به آب قنات را می توان برای آن برشمرد .
 
حیاط ها در جهت طولی زمین احداث شده اند و حوض و باغچه نیز به صورت عمود برهم و موازی محور طولی حیاط ساخته شده اند؛ یا این که از خانه های حیاط مرکزی و درون گرا بهره گرفته می شد.
همۀ این خصوصیت ها از خانه های شیراز بناهایی می تولید که محصول سبک زندگی خاص ایرانی ها و شیرازی ها بود.
 
رئیس انجمن دوستداران میراث فرهنگی فارس در خصوص تأثیر سبک زندگی مردم شیراز بر خانه سازی و معماری قدیم به ما گفت: در این خانه ها باور مردم به «بایدها و نبایدها» و «حریم ها» به خوبی رعایت شده و این موضوع در معماری آن دوران به خوبی نمود بیرونی داشته هست.
 
در کنار در دو سکو با عنوان پیر نشین وجود داشت که کهن سالان هنگام عبور از کوچه می توانستند بنشینند و نفسی تازه کنند، وقتی فردی مقابل در ورودی خانه قرار میگیرد با یک محوطه هشتی شکل مواجه می شود که هیچ دیدی به درون حیاط ندارد و این معماری خاص باعث میشود که غریبه ها نتواند درون خانه را نظاره کنند.
 

 
بعد از ورود به خانه راه دسترسی میهمان به اتاق ها تفاوت داشت، برفرض مثال  میهمانی که نامحرم قلمداد می شود فاقد این که وارد حریم خانه شود با یک راه دسترسی ویژه به اتاق میهمان یا همان «پنج دری» وارد می شد و اعضای خانه هم از یک راه دسترسی دیگر وارد اتاق های خودشان می شدند که این یعنی دقت ویژه به حرائم که به خوبی در خانه سازی آن دوران موردتوجه قرار می گرفت.
 
نکته قابل دقت اوضاع مطبخ یا آشپزخانه بود، با دقت به این که غریبه ها نباید درون مطبخ را میدیدند، مطبخ از یک راه دسترسی دیگر برخوردار بود و برای این که اعضای خانه بیرون از مطبخ را دیدن کنند پنجره های سنگی قرار داشته که از داخل مطبخ، بیرون آن قابل دیدن هست اما فردی که بیرون ایستاده درون مطبخ را نمی توانست دیدن کند.
 
مجموع این مشخصات فیزیکی، سبک زندگی خاصی را در دوره قاجاریه تشکیل داده که بر روی معماری خانه آن دوران تأثیرگذار بوده هست که از آن به عنوان «بایدها و نبایدها» یاد می شود.
 
اما اکنون خانه های نوین فاقد روح معماری شیراز میباشند، معماری که با فرهنگ و اصالت مردم این سرزمین همخوانی ندارد و روزانه بر غلظت غربی شدنش افزوده می شود.
امروز دیگر از «پیر نشین» خبری نیست و جای آن را موانعی قرار داده و  تهدید کرده اند که اگر در کنار خانه ماشین خود را پارک کنید خودروی تان را پنچر می کنیم، چنین می کنیم و چنان می کنیم!
 
امروز خبری از  هشتی نیست، مطبخ با پنجره های سنگی جدا نشده اند

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید