هر روز!
هر روز!

احکام آیات سجده دار قرآن : احکام آیات سجده دار

احکام آیات سجده دار قرآن : احکام آیات سجده دار

احکام آیات سجده دار قرآن
: احکام آیات سجده دار قرآن
:  
اشاره:

یکی از موضوعات مهم در عرصه قرآن‌پژوهی، تبیین احکام فقهی مترتب بر پاره ای از آیات و سوره‌های قرآنی است. مفسران، فقیهان و دانشمندان علوم قرآنی از دیر باز تا‌کنون در آثار خود فصلی را با عناوینی چون " احکام القرآن"، "آیات الاحکام"، "فقه القرآن" گشوده اند و در ذیل آن به تبیین حکم فقهی آیات و سوره‌ها از جهات گوناگون مانند مسّ آیات شریفه، جهر و اخفاء سوره ها در نماز و … پرداخته اند.
به گزارش : پاره ای از منابع طراز اول که علمای متقدم در زمینه "احکام قرآن" به رشته تحریر در آورده اند عبارتند از: الجامع الاحکام القرآن نوشته محمد بن احمد انصاری قرطبی(578-671)، فقه القرآن 2 جلد و شرح آیات الاحکام، قطب الدّین سعید بن هبة اللّه راوندی (م: 573)، زبدة البیان فی شرح آیات الاحکام (احکام القرآن ـ تفسیر آیات الاحکام)، احمد بن محمد معروف به مقدس اردبیلی (م: 993).
دانستن احکام یاد شده بر هر مکلفی واجب است از این رو در سلسله نوشتارهای پیش رو که با عنوان"درسنامه احکام قرآنی" پیش کش می‌شود برآنیم تا شما را با اهمّ فتاوای مراجع عظام تقلید در باب احکام ضروری قرآن آشنا کنیم

 
شکوری_گروه دین و اندیشه
درس چهارم : سوره‌های عزائم و سجده واجب قرآنی
کلام نور :
تنها کسانی به آیات ما می گروند که چون (آیات قرآن) را به ایشان یادآوری کنند ، به حال سجده می افتند و به ستایش پروردگارشان تسبیح می گویند  و تکبر نمی ورزند از بسترهای خواب (برای عبادت شب) پهلو تهی می کنند و پروردگارشان را با خوف و رجا می خوانند و از آنچه روزیشان کرده ایم انفاق  میکنندپس هیچ کس نمی داند چه چیزی هایی که موجب روشنی چشم است به پاداش آنچه انجام می دانند برایشان نهفته شده است
ترجمه آیات 15(آیه سجده) ، 16 و 17 از سوره مبارکه سجده
مقدمه :
سجده حالتی است که نشانگر کمال کرنش و نهایت احترام بنده نسبت به فرمان پروردگار خویش است، قرآن کریم درجای جای آیات از سجده تمام موجودات در مقابل خداوند متعال پرده برمی دارد؛«آیا نمی بینی هر آنکس که در آسمان و زمین است برای خداوند سجده می کند،همچنین خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و جنبندگان ولی بسیاری از مردم نیز مستحق عذاب هستند…»[1] و در آیات زیادی نیز از سرپیچی و سجده نکردن ابلیس به مذمت یاد می کند. ازاین رو بندگان مؤمن و خردمند خدا نیز آنگاه که هنگام تلاوت آیات قرآن از اوج محتوای آیات و عظمت این پیام الهی متأثر می شوند، به سجده می افتند.[2]دراین درس به برخی از احکام مربوط به «قرائت سوره های عزائم» و«چگونگی سجده واجب قرآنی» اشاره می شود.
توضیح1: از چهار سوره ای که دارای سجده واجب قرآنی هستند با عنوان«عزائم» یاد می شود. این سوره ها مشتمل بر آیاتی هستند که با خواندن آنها«سجده واجب قرآنی» را باید بجا آورد. این سوره ها و آیات سجده دار آنها عبارتند از: جزء بیست و یکم سوره مبارکه سجده آیه 15، جزء بیست و چهارم سوره مبارکه فصّلت آیه 37، جزء بیست و هفتم سوره مبارکه نجم آیه 62 (آخرین آیه)، جزء سی ام سوره مبارکه علق آیه 19 (آخرین آیه)، که این سوره ها در روایتی از امام باقر(ع) مشخص شده اند. ایشان پس از اشاره به موارد چهارگانه سجده واجب در خصوص موارد یازده گانه سجده مستحبه  در قرآن می فرمایند: «و برای تو در مورد سایر آیات سجده اختیار است ، اگر خواستی سجده کن و اگر خواستی سجده نکن» و اضافه فرمودند: «همواره علی بن الحسین (ع) علاقه داشتند در همه آیات (سجده مستحبی) سجده نمایند.»[3]
توضیح2: در بعضی از قرآن‌ها در برخی از آیات سجده زیر یا بالای قسمتی از آیه خط کشیده و در پایانِ آیه سجده و یا انتهای آیه بعد علامتی گذاشته می‌شود.باید توجه داشت حکمِ وجوب سجده تنها مربوط به آیه سجده ای می باشد که نام و آیه آنها بیان شد و آیات دیگر چنین حکمی را ندارند.
اگر آیات سجده را از ضبط صوت ، رادیو و تلویزیون بشنود در صورتی که برنامه بصورت زنده و مستقیم پخش نشود ، سجده واجب نیست
1) اگر انسان آیه سجده را بخواند یا گوش دهد بعد از تمام شدن آیه باید فوراً سجده کند و اگر فراموش کرد، هر وقت که یادش آمد باید سجده کند.[4]
2) اگر کسی تلاوت آیه سجده را گوش دهد و خود نیز بخواند، باید دو سجده انجام دهد.[5]
توضیح: بنابراین در جلسات قرآن که معمولاً یک نفر با صدای بلند تلاوت و دیگران با تلاوت از روی قرآن قاری را همراهی می نمایند ، هنگام تلاوت آیه سجده ، دو بار باید سجده نمود اما اگر بدون اختیار تلاوت دیگری بگوش او برسد ، تکلیف فرد شنونده با توجه به اختلاف فتوایی که در مسأله قبل بیان شد مشخص می شود.
3) در غیر نماز، اگر در حال سجده آیه را بخواند یا گوش دهد باید سر از سجده بردارد و دوباره سجده کند.[6]
4) اگر آیات سجده را از ضبط صوت ، رادیو و تلویزیون بشنود در صورتی که برنامه بصورت زنده و مستقیم پخش نشود ، سجده واجب نیست.[7]
5) برای کسی که بعد از مسّ میّت، غسل نکرده خواندن سوره‌هایی که سجده واجب دارد مانعی ندارد.[8]
6) خواندن یا گوش کردن به تمام آیه سبب وجوب سجده می‌شود بنابراین با خواندن مقداری از آیه سجده، سجده واجب نمی‌شود.[9]
7) در سجده واجب قرآن نمی‌شود بر چیزهایِ خوراکی و پوشاکی سجده کرد.[10] ولی رعایت شرایطی مانند رو به قبله بودن ، داشتن وضو لازم نیست.
8) در سجده قرآن، گذاشتن پیشانی به قصد سجده بر زمین، گرچه ذکر نگوید، کافی است.[11]
9) در سجده واجب قرآن باید طوری عمل کند

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید