مسیر سبز
مسیر سبز

بهداد در کوچه پس کوچه های لاله زار

بهداد در کوچه پس کوچه های لاله زار

بهداد در کوچه پس کوچه های لاله زار




روزنامه هفت صبح: یک فیلم دیگر درباره تاریخ سینمای ایران. این بار سالن های سینمای شهر تهران سوژه فیلم مستندی با نام «روزی روزگاری سینما» شده و طی آن در 75 دقیقه چگونگی تاسیس و فرجام هر کدام روایت می شود. شهرام میراب اقدام و سام ارجمندی به طور مشترک این فیلم را کارگردانی کرده اند و حامد بهداد راوی آن است.

احسان ظلی پور به همراه میراب اقدم هم تهیه کنندگی فیلم را برعهده دارند. «روزی روزگاری سینما» که از شورای سابق پروانه نمایش، موفق به دریافت مجوز اکران در سینماها نشد، به زودی توسط موسسه تصویرگستر پاسارگاد وارد شبکه نمایش خانگی خواهد شد.

روایت شهرام میراب اقدام از ویژگی و چگونگی ساخت این فیلم را بخوانید. او این روزها مشغول انجام مراحل پایانی مستند «ابن بابویه» است. مستند «گرمابان» و «دماغ ایرانی»، فیلم های کوتاه «یک شب مهمانی»، «الو رضا» و «مصائب مشتی» دیگری آثاری است که میراب اقدام آنها را کارگردانی کرده.



تاریخ سالن داری 100 ساله تهران

«در یکی از خیابان های تهران عکسی از یک سینما مرا جذب کرد و با ضبط کردن تصاویر ایده این مستند به ذهنم رسید.» این روایت یک خطی شهرام میراب اقدام از استارت «روزی روزگاری سینما» است. او بعد از آن به همراه یک تیم جمع و جور دوربین به دست می گیرند و وارد خیابان های شهر می شوند؛ از لاله زار تا انقلاب: «فیلم ما سعی می کند تاریخچه سالن داری در تهران را از ابتدا تا به امروز مرور کند و نیم نگاهی هم به پرفروش ترین و پرمخاطب ترین فیلم های هر سال دارد. مخاطب با دیدن این فیلم می داند تک تک سینماهای تهران کجا بوده، چه سالی ساخته شده، چه فیلم هایی در آنها به نمایش درآمده و در مجموعه هر آنچه بر سر سالن ها در 100 سال اخیر آمده را مرور می کند.»

این کارگردان فیلم را منبعی مناسب برای علاقمندان سینما می داند: «فیلم آرشیوی غنی است چرا که خیلی از سینماها الان دیگر وجود ندارند ولی ما توانسته ایم با جمع آوری عکس ها و فیلم ها خاطرات شان را زنده و اطلاعاتی مفید به مخاطب عرضه کنیم.»

مستندات چگونه جمع آوری شده اند؟

نخستین سوالی که پیش می آید آرشیو مورد استفاده  برای ساخت فیلم است: «سعی کردیم اطلاعات را از فیلم ها و عکاسی های قدیمی به دست بیاوریم. یکسری را هم از سالن داران قدیمی پیدا کردیم. سراغ آرشیو روزنامه های مختلف وزارت ارشاد هم رفتیم. آمار فروش را از کتاب های سینمایی، روزنامه اطلاعات، کیهان، مجله ستاره سینما و فیلم که پرفروش های سال را چاپ می کردند به دست آوردیم.»

میراب اقدام علت عدم استفاده از آرشیو تلویزیون را سختی های کار اداری می داند و می گوید: «از خیر این کاغذ بازی ها گذشتیم و به جای آن برای تکمیل اطلاعات مان سراغ قدیمی های هر محله هر رفتیم و از این طریق بود که پی به وجود برخی سینماها بردیم. مثلا پیرمردهای منطقه ولی عصر می گفتند سینمایی پایین میدان ولی عصر بوده به نام سینما «فری». خیلی از سینماها را به این شکل پیدا کردیم. برای همین اگر فیلم را ببینید خیلی از سینماها را نمی شناسید. علاوه بر آدم های قدیمی، سینماگرانی مثل فریدون جیرانی اطلاعات زیادی در اختیار ما دادند.»

هم مصاحبه هم نریشن

سازندگان «روزی روزگاری سینما» هم از نریشن استفاده کرده اند هم مصاحبه: «یک بخش از مستند مصاحبه با افراد مختلف مثل سالن دارها، آپاراتچی ها و کنترل چی هاست بخشی هم توسط حامد بهداد روایت می شود.»

به گفته میراب اقدام این مستند در دسته مستندهای تاریخی - اجتماعی قرار می گیرد: «بخش تاریخی آن درباره تاریخچه سینماها و اتفاقاتی است که باعث نابودی آن شده. بعضی سینماها هم که بعد از تخریب دوباره ساخته شده اند مثل سینما دیانا که سپیده شد یا عصر جدید که تخت جمشید بوده. بخش اجتماعی هم مربوط به فرهنگ سینما است.»

سازندگان فیلم همانقدر که در پروسه تحقیق و ساخت وسواس داشته اند، حواسشان به مونتاژ هم بوده: «نخواستیم با یک مونتاژ کند مخاطب را خسته کنیم و ریتم آن را بگیریم. شروع فیلم را بر اساس تاریخ تاسیس سالن ها مونتاژ کردیم و بعد از آن به خیابان ها رسیدیم، یعنی اینکه مثلا خیابان انقلاب، لاله زار پیروزی و ... هر کدام چند سالن داشته. در این مستند خیلی جزیی نگر بودیم برای همین پروسه ساخت طولانی شد. اصرار داشتیم فیلم کامل باشد تا به عنوان یک آرشیو تصویری همیشه مورد استفاده علاقمندان قرار گیرد.»

خط قرمز نداشتیم

از این کارگردان درباره خطوط قرمز فیلم های پیش از انقلاب می پرسم که آیا محدودیت ها باعث خودسانسوری نشده است: «خط قرمزی جز در موارد خیلی جزیی وجود نداشت، چون ما به قضیه سیاسی نگاه نکردیم برای همین گرفتار ممیزی ها نشدیم.»

پرسش دیگر درباره استفاده از موسیقی است: «موسیقی در این مستند کارکرد زیادی دارد، برای همین از موسیقی فیلم ها استفاده به تناوب کرده ایم. در فیلم موسیقی های خاطره انگیز زیاد شنیده می شود این تصمیم در راستای کلیت فیلم است و صرفا جنبه نوستالژی ندارد.»

عشق بهداد به نوستالژی

حامد بهداد از معدود بازیگرانی است که هیچگاه علاقه اش را به تاریخ سینمای ایران پنهان نکرده و هرگاه فرصتی پیش آمده از علاقه اش در این باره گفته. برای همین وقتی با پیشنهاد سازندگان برای خواندن نریشن «روزی روزگاری سینما» مواجه می شود، بلافاصله می پذیرد: «فیلم که تمام شد آن را به حامد بهداد نشان دادیم که دوست داشت. خودم نریشن اولیه را گفته بودم و بعدا متن را برای بهداد فرستادیم. یک جلسه با او متن مرور کردیم و به لحن مورد نظر رسیدیم. کلا فیلم در فضای مورد علاقه بهداد بود، برای همین مشتاقانه استقبال کرد.»



یک کار دلی

میراب اقدم این فیلم را علاقه و دغدغه شخصی خود و تیم سازنده می داند: «مست

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید