هر روز!
هر روز!

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان سفالگری ماده

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان سفالگری ماده

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
سفالگری ماده سفالگری گل است. گل در دستها جان می گیرد به شکلهای مختلف در می آید. مثل کوزه یا ظروفی که نقشهای برجسته دارند و حتی مجسمه و به تعبیری ، در تلاشی که دستهای یک هنرمند انجام میدهند. شکلی نهفته از میان توده گل کشف می گردد. شکلی که می تواند یک مجسمه باشد و یا یک کوزه از ساکنان اولیه فلات ایران سفالینه های قابل توجهی بدست آمده است. معروفترین آنها متعلق به سیلک و شوش است.
 
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان : نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
: نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
 
به گزارش : این سفالها تقریباً از 4 تا 6 هزار سال پیش قدمت دارند. اما در فاصله بین این دو زمان دگرگونی بسیار مهمی در سفالگری صورت می گیرد و آن اختراع چرخ سفالگری است. تقریباً در همین زمان بدعت پختن سفالها در کوره نیز آغاز می شود و این دو عامل باعث رشد قابل توجهی دراین رشته ی هنری می گردند. بسیاری از محققین جهان اعتقاد دارند که ساکنان اولیه فلات ایران مبتکر چرخ سفالگری و طبخ آن بوده اند.
 

 
آثاری که تا به حال بدست آمده، قدمتی بیش از 6 هزار سال داشته است و اکثراً دست ساز هستند. یعنی فاقد استفاده از چرخ کوزه گری درست شده اند. به همین دلیل این آثار از تقارن کامل برخوردار نیستند. در حالی که اگر به سفالینه هایی که از سیلک آمده در حالی که اگر به سفالینه هایی ه از سیلک بدست آمده بنگریم، تأثیر چرخ سفالگری را در این آثار مشاهده می کنیم. یعنی کوزه ها کاملاً متقارن هستند.
 

 
تأثیر این تحول در سفالهایی که از شوش بدست آمده اند، به خوبی پیداست . زیرا کوزه ها از حد عادی بسیار بزرگتر و از ساخت ظریفتری برخوردارند. هر چه جلوتر بیائیم ، مشاهده می کنیم که کوزه ها برای سهولت در حمل و نقل دارای پایه ، لبه و دسته می شوند و رابطه دستها و ظروف روشن تر می شود. در آثاری که از شوش و هفت تپه بدست آمده، قطعاتی از سفال لعابدار و مجسمه هایی لعابدیده نیز دیده می شوند. احتمالاً این فن از بین النهرین به عیلامیان رسیده است زیرا مردم بین النهرین در فن لعاب دادن سفال بسیار پیشرفته تر بوده اند.
 
با ورود آریائیان آثار سفالی متفاوتی ساخته شد. این آثار بیشتر و مارلیک ( گیلان)کشف شده اند. در این آثار نوعی پیوند میان سفالگری و یا پیکرسازی مشاهده می شود. به طور مثال یک کوزه و یا پیه سوز ممکن است به شکل حیوان یا انسان باشد.
تاریخچه سفال دوره اسلامی تازیان در زمان کوتاهـی سراسر خاک ایران را گـشودند، اشغـال ایران از طرف تازیان ابـتـدا اثـری در کار سفالسازی نـداشت، اما وقـتی که در سال 750 میلادی خانواده ایرانی ابوالعـباس بر تخـت خلافت بغـداد تـکـیه زد، فعـالیت فرهـنگی ایرانیـان بار دگـر آغاز گـردید.
اسلام بکار بردن ظرفـهـای گـران قـیمت فـلزی به ویـژه زر و سیم را غـدغـن کرده است. از اینرو بار دگـر طبقه حاکمه خریدار ظرفـهـای سفالی شدند و آماده شدند که سفالهـایی که بـسیار خوب آراسته شده و از لحـاظ هـنری در سطح والایی قـرار داشت بخـرند. رفـته رفـته پـیـشیـنه سفالگـری در بـسیاری از مراکز سفالسازی ایران بـنـیاد گـرفت و صاحبان این کارگـاهـها استادان فـن را بکـار گـرفـتـند.
 
نوشته ای که در سنگ محـراب امامزاده یحیی ورامین در نزدیکی تهـران هـست، افـتخـار ساختـن محـراب را به سه کس یعـنی سفالساز، طراح نقـشه و خوش نویس می دهـد. از لحاظ تاریخـی دروه اسلامی به سه بخش تـقـسیم می گردد: 1- دوره اولیه اسلامی تا آغاز سده یازده میلادی 2- دوره میانه اسلامی شامل پادشاهـی سلجوقـیان و مغـولهـا 3- دوره متاخر اسلامی از زمان صفویه تا به امروز
 

 
دوره اولیه اسلام در دوره اولیه اسلام، سفالساز افـتاده و مـتواضع ایرانی در هـمان زمینه پارتـهـا و ساسانـیان کار می کـرد. ظرفـهـای وی بی لعـاب بود و در قـالب فشاری هـا آن را آراسته کرده، تـزیـین می داد و یا ظرفـهایی از لعـاب آبی یا فـیـروزه ای می ساخت. اینگونه قالبهـای فشاری از خاک رس بی لعـاب ساخـته می شد و پـیش از پـخـتـن آن را برای آرایش ظرف کنده کاری می کردند.
در دوره اولیه سفالگـری ظرفـهـای چـیـنی که از چـین آورده شد سبب تـشویق و تحـریک ایرانیان در توسعـهً صنعـت سفالسازی شد. ثـعالبی و بـیـرونی دو نفـر از مورخین مشهـور دربارهً انواع سفالهـایی که از چـین آورده شد شرحی نگـاشته و مرغوبـیت آن را ستوده اند.
 
محـمد بن الحسین می نویسد که فرماندار خراسان در سال 1059 میلادی بـیست تـکه ظروف چـینی از کشور چـین دریافت کرد و آن را به بارگـاه خـلیفهً بغـداد فـرستاد؛ و سفالسازان داخلی را تـشویق به ساخـتن سفالهـایی شبـیه به آن کـرد. در حقـیـقـت در اثـر تـشویق فرمانداران و حـکام محـلی، نوآوری هـا و اخـتراعـات زیادی در فـن بـدل چـینیسازی و تـقـلـید چـیـنیهای دوره تانگ در ایران بوجود آمد. سفالسازان ایرانی در تـقـلـید از چیـنـیهای سبک تانگ در ایران بوجود آمد. سفالسازان ایرانی در تـقـلـید از چـیـنـیهای سبک تانگ آنقـدر استاد بودند؛ که در نظر اول هـمه مصنوع آنهـا را بجای چـینی اصل می گـرفـتـند.
 
کوششی که سفالسازان ایرانی در تـقـلید چـیـنـیهای کشور چـین در دوره های اولیهً اسلام کرده اند سبب کشف مجـدد لعـاب مینایی قـلع گـردید. در سدهً هـشتم پـیش از میلاد مسیح آشوریهـا اکسید روی را در لعـابهـای سربی خود برای بدست آوردن رنگ سفـید کـدر به کار برده اند. چون آخرین کار برای این فن در خاور نزدیک را می توان از آجرهای لعـابی که در شوش و تخت جمشید در سدهً پـنجم ساخته شده است ثابت کرد؛ بنابراین وقتی می گوئیم بعـد از 1500 سال دوباره آن را بازیافـتـند بی دلیل نیست.
 
ا

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید