نقد و بررسی کالا
نقد و بررسی کالا

کتاب سلوک اثر محمود دولت‌آبادي کتاب «سلوک» نوشته‌ی

کتاب سلوک اثر محمود دولت‌آبادي 
 
 کتاب «سلوک» نوشته‌ی

کتاب سلوک اثر محمود دولت‌آبادي

کتاب «سلوک» نوشته‌ی «محمود دولت‌آبادی» نویسنده‌ی نامدار معاصر است. ناشر درباره‌ی این اثر آورده است: «سلوک به نوعی مانیفست دولت‌آبادی در رابطه با زن و عشق است. قیس که نامش یادآور مجنون است از زن می‌گوید و مرد شرقی و درک انسان از عشق و روابط عاشقانه و این همه، نه با اندیشه‌ی امروز و نه اندیشه‌ی مجنون نظامی هم‌خوانی و نزدیکی دارد. مرد، بیماری است گرفتار خودشیفتگی، آن هم از نوع روستایی و قرن نوزدهمی. او زن را پاره‌ای از خود می‌داند و در عین حال موجودی که خدا برای خوشایند او آفریده است: "او از گوهر خودم بود که نمی‌دانم چگونه گم و ناپدید شد در لایه‌لایه‌های دویی؟" (ص ۲۷). با این پیش درآمد و نظریه، بدیهی است که وقتی زن تصمیم به جدایی می‌گیرد، او به استاد تیغی سفارش می‌دهد که ذاتاً پتیاره‌کش باشد. (ص ۱۰۳ و ۱۰۴). و اینجاست که متوجه می‌شوی که بار دیگر خواننده‌ی داستان زن اثیری و لکاته هستی و مردی که درون‌گراست و جز فلسفه‌بافی و دل‌سوزی به حال خود و شکوه از روزگار و مردمی که نمی‌فهمندش کاری ندارد.» کتاب سلوک را نشر «چشمه» منتشر کرده است.
داستان سلوک در  دهه‌ی هفتاد شمسی نوشته شد و در اوایل دهه‌ی هشتاد شمسی به چاپ رسید. کتاب یکی از آثار مشهور محمود دولت آبادی است و از این رو در بین آثار متعدد این نویسنده از اهمیت بالایی برخوردار است. با هم کمی در مورد این کتاب می‌خوانیم:
در مورد خلاصه‌ی داستان این کتاب آمده است: «قیس (قهرمان داستان)، مردی سالخورده است که به شهری اروپایی سفر کرده است و در آنجا می خواهد به خانه دوستش آصف برود، ولی میزبانش در خانه نیست و مرد تمام طول روز را آواره کوچه پس کوچه‌ها می‌شود. در شروع رمان، قیس، مردی را می بیند که از سایه کوچه می‌رود. مردی که به دنبال خود، قیس را به گورستان می کشاند. مردی که “یک حس گنگ و ناشناخته به او می گوید که باید برایش آشنا باشد. اما هر چه به ذهن فشار می آورد، نمی تواند تصویر روشنی از او برای خود بسازد”. به نظر می رسد که این مرد کسی نیست جز خود قیس. خودی که درگیر خاطرات گذشته شده است و با دست نوشته‌های خود، قیس را نیز به گذشته می برد. گذشته ای که از ۱۱ سال قبل شروع می‌شود. جایی که قیس میانسال، عاشق دخترکی ۱۷ ساله می‌شود:”با هفده بهار آمده بود در گلوگاه به هنگام شهریور، فصلی که بسیار دوست می داشتش قیس، با خون روشن زیر پوست گونه‌ها و ذکاوتی کودکانه در مردمک چشم‌هایش و نیرویی برجهنده در قفسه سینه”.»
در نقد خانم «ثريا داودي حموله»، در مورد این کتاب آمده است: «روايت عنصر كليدي سلوك است. سه‌نوع زاويه‌ديد با جريان سيال‌ذهن در ‌رمان وجود دارد كه گاه از اول‌شخصي به سوم‌شخص و گاهي به دست‌نوشت ‌در نوسان است. سايه يا نيمه‌دوم قيس شخصيت استعاري سلوك است و بين حضورش در رمان و پريشان‌خاطري‌اش در جريان سيال‌ذهن هماهنگي وجود دارد‌. صورت‌بندي‌هاي روايت در روند شكل‌گيري سلوك مؤثر واقع شده‌اند‌. روايت قيس روايت فاعليت (‌من‌هاي وجود‌) است و روايت قيس از نيلوفر (معشوقه‌اش‌) روايت نظام عرفاني ـ فلسفي رو‌به‌زوال و نابودي است‌ و روايت سنمار روايت تناقض‌هاست‌. او كه مردي منزوي، بدون حرف، زن‌ستيز (بيست‌سال با زنش به قهر است) در سكوت زندگي مي‌كند. كسي حضورش را در خانه حس نمي‌كند و حتي پسرش  اردي به او سيلي مي‌زند... چطور مي‌تواند روايت آزادي باشد‌؟! روايتي‌كه در دست‌نوشته‌هاست روايت مرگ و حلول است. مرگ انساني كه مرگ ديگران را به‌همراه دارد. در سلوك هر‌كدام از شخصيت‌ها به‌نوعي به راه‌هاي مرگ كشيده مي‌شوند. گرچه پايان روايت‌ها از منظر من‌هاي فاعليت است، خواه از زبان سنمار باشد خواه سايه‌ي قيس و يا دست‌نوشته‌ها... مي‌توان از اين‌منظر سلوك را رماني روان‌كاوانه در‌نظر گرفت.»
 
کامران تلطف»، آثار محمود دولت‌آبادی را نمونه‌های بارزی از گرایش ادبیات متعهد به کم‌کردن شکاف موجود بین ادراک‌های گوناگون از مفهوم انقلاب می‌داند.  از نظر او، داستان‌های کوتاه و رمان‌های دولت‌آبادی اوضاع و احوال طبقات ستمدیده، به‌ویژه دهقانان و کارگران روستایی را به تصویر می‌کشد. شخصیت‌هایی که او می‌آفریند، فارغ از گرایش‌های مذهبی‌شان، قربانی شرایط اجتماعی جامعه هستند. ویژگی‌های طبقاتی تمامی شخصیت‌های او مطابق با مدل‌های مارکسیستی از جامعه‌ی طبقاتی و ماتریالیسم تاریخی هستند. او نخبگان و بورژوازی‌ها، دهقانان، پرولتاریا، و روشنفکران را مطابق با تعاریف کلاسیک و متعارفشان نمایش می‌دهد و اما در این امر به‌اندازه‌ی کافی واقع‌گرایانه عمل می‌کند تا اگر نیاز بود شخصیت‌های معینی را مذهبی جلوه دهد.
«محمود دولت‌آبادی»، نویسنده‌ی مشهور ایرانی است که تاکنون بسیاری از آثار او در ایران و سایر نقاط جهان به چاپ رسیده است. رمان بلند «کلیدر» را می‌توان مشهورترین اثر دولت‌آبادی دانست. آثار دولت‌آبادی به زبان‌های زیادی از جمله انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، چینی، کردی و آلمانی ترجمه شده‌اند. محمود

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید