گمشده در غبار(حاج قاسم soleymani)
آروم و عادیآروم و عادی
گمشده در غبار(حاج قاسم soleymani)

افتتاح خط آهن منچستر – لیورپول به این

افتتاح خط آهن منچستر – لیورپول به این

افتتاح خط آهن منچستر – لیورپول

به این ترتیب، از دهه 1830 احداث راه‌آهن در بسیاری از کشورهای غربی و مستعمرات ایشان در سرار جهان آغاز شد و به سرعت اوج گرفت. در سال 1849 طول خطوط آهن جهان به 7300 کیلومتر، در سال 1850 به 38000 کیلومتر، در سال 1860 به 107 هزار کیلومتر، در سال 1870 به 207 هزار کیلومتر، در سال 1880 به 370 هزار کیلومتر و در سال 1890 به 574 هزار کیلومتر رسید. (9) امروزه طول شبکه راه‌آهن جهان یک میلیون و 240 هزار کیلومتر گزارش می‌شود. (10)

در سال 1838 در بریتانیا (پادشاهی متحده) 875 کیلومتر خط آهن وجود داشت. (11) این رقم در سال 1850 به 10500 کیلومتر، در سال 1860 به 17000 کیلومتر، در سال 1870 به 25000 کیلومتر، در سال 1880 به 29000 کیلومتر، در سال 1890 به 32000 کیلومتر و در سال 1910 به 38000 کیلومتر رسید. (12)

توجه کنیم که این ارقام “پادشاهی متحده”، یعنی سرزمین‌های انگلستان و ولز و اسکاتلند و ایرلند، را در برمی‌گیرد. مستعمرات پهناور بریتانیا در سایر نقاط جهان مسئله‌ای جداست:

نخستین کمپانی‌های راه‌آهن هند، مانند کمپانی بزرگ راه‌آهن شبه‌جزیره هند (13) و کمپانی راه‌آهن بمبئی – بارودا و هند مرکزی، (14) در دهه 1840 تأسیس شد و نخستین خطوط آهن هند در اواسط دهه 1850 گشایش یافت. طول شبکه راه‌آهن هند در سال 1860 حدود 1300 کیلومتر، در سال 1870 حدود 7800 کیلومتر، در سال 1880 حدود 15000 کیلومتر و در سال 1890 حدود 26000 کیلومتر گزارش شده است. (15) همین فرایند در سایر مستعمرات بریتانیا جریان داشت: اولین خط راه‌آهن کانادا در سال 1851 آغاز به کار کرد و طول این شبکه در سال 1880 به 11 هزار کیلومتر رسید. (16) در همین سال، طول خط آهن استرالیا حدود 8700 کیلومتر بود. (17)

در سال 1831 در ایالات متحده آمریکا تنها 37 کیلومتر راه‌آهن وجود داشت. این رقم در سال 1840 به 4540 کیلومتر، در سال 1850 به 14600 کیلومتر، در سال 1860 به 48600 کیلومتر، در سال 1870 به 86500 کیلومتر، در سال 1880 به 151 هزار کیلومتر، در سال 1890 به 253 هزار کیلومتر و در سال 1900 به 313 هزار کیلومتر رسید. طول شبکه راه‌آهن ایالات متحده آمریکا در سال 1980، یعنی 150 سال پس از گشایش نخستین خط آهن در این کشور، 324 هزار کیلومتر گزارش شده که بطور کامل در مالکیت بخش خصوصی است. چنان‌که می‌بینیم، در پایان سده نوزدهم تقریباً 45 درصد راه‌آهن جهان در ایالات متحده آمریکا قرار داشت. امروزه این کشور حدود یک چهارم شبکه راه‌آهن جهان را در اختیار دارد. (18)

اولین راه‌آهن فرانسه در سال 1832 گشایش یافت. این خط لیون را به معادن زغال سنگ سن‌اتین (19) وصل می‌کرد. در سال 1841 طول خط آهن فرانسه تنها 560 کیلومتر بود. در سال 1850 فرانسه، با وسعتی دو برابر انگلستان، تنها دارای 3000 کیلومتر راه‌آهن بود یعنی کمتر از یک سوم انگلستان. این رقم در سال 1870 (پایان حکومت لویی بناپارت) به 17500 کیلومتر، در سال 1890 به 36500 کیلومتر و در سال 1910 به 49500 کیلومتر رسید. (20)

نخستین خط آهن آلمان (پروس) در سال 1835 احداث شد. پیدایش و توسعه راه‌آهن در آلمان با نام فردریک لیست (21) اقتصاددان نامدار آلمانی، در پیوند است. او در سال‌های 1825-1832 در ایالات متحده آمریکا اقامت گزید و از رشد شتابان صنعت در این کشور تأثیر فراوان گرفت. لیست پس از بازگشت به پروس منادی صنعتی کردن کشور خود شد و ‌به‌ویژه به توسعه شبکه راه‌آهن علاقه شدید نشان داد. (22) به رغم مخالفت جدی برخی محافل سیاسی و اقتصادی پروس، لیست توانست توجه فردریک ویلهلم چهارم، ولیعهد آن زمان و پادشاه بعدی (1840- 1861)، را به نظرات خود جلب کند و، به تعبیر تامسون، ولیعهد پروس را به “هوادار مشتاق” راه‌آهن بدل سازد. بدین‌سان، با صعود فردریک ویلهلم به سلطنت پروس، از دهه 1840 تب راه‌آهن این کشور را نیز فراگرفت. (23) طول شبکه راه‌آهن سرزمین‌هایی که در سال 1871 به کشور واحد آلمان بدل شدند، در سال 1850 حدود 6000 کیلومتر بود که در سال 1870 به 19500 کیلومتر، در سال 1890 به 43000 کیلومتر و در سال 1910 به 61000 کیلومتر رسید. (24)

و بالاخره باید به بلژیک اشاره کرد. طول شبکه راه‌آهن بلژیک در سال 1850 حدود 900 کیلومتر، در سال 1870 حدود 3000 کیلومتر، در سال 1890 حدود 5000 کیلومتر و در سال 1910 حدود 5800 کیلومتر گزارش شده است. (25)

این وضع در سایر کشورهای اروپایی، از جمله روسیه و اتریش و ایتالیا، امپراتوری عثمانی و سایر نقاط نیز جریان داشت. بدین‌سان، شرق و غرب جهان از طریق راه‌آهن، و کشتی، بهم پیوند یافت و جابه‌جایی کالا و مواد خام سرعتی شگرف و بی‌سابقه گرفت.

برای ارسال اولین نظر کلیک کنید